Dieren hebben geen trauma’s

Dieren zijn spontaan

Somatic Experiencing als lichaamsgerichte therapie voor traumaverwerking is recent. De grondlegger hiervan is Peter Levine. Ik heb deze man ontmoet in Charleroi, enkele jaren geleden. Ik vond hem een heel vriendelijke man, ook krachtig.

Levine vraagt zich af waarom dieren in hun natuurlijke omgeving bijna nooit blijvend getraumatiseerd raken. Het antwoord is heel eenvoudig. Na een levensbedreigende situatie gaan ze rennen en schudden totdat de traumatische gebeurtenis uit hun lichaam is verdwenen. Er is ook geen herinnering meer aan het trauma.

Wij mensen, ietwat complexer dan dieren, doen dit dikwijls niet meer. Vaak bevriezen we. Het trauma nestelt zich in het lichaam. De geblokkeerde energie zoekt een uitweg in allerlei symptomen.

Somatotherapie als uitweg

Aangezien het trauma zich in het lichaam nestelt, zit de oplossing ook in het lichaam, in het focussen op lichamelijke sensaties, de taal van het lichaam. Eerst en vooral moeten we onze hulpbronnen mobiliseren (lees hier meer over hulpbronnen).

Het is maar vanuit deze krachten dat wij het lichaam uit deze bevroren toestand krijgen.

De somatotherapeut vertrouwt op deze autoregulatie, die inherent in je lichaam aanwezig is. Als angst ontkoppeld raakt van die staat van bevrozen zijn, dan kunnen spontane bewegingen en reflexen zich opnieuw uiten. Daar komt het op aan, deze angst ontkoppelen van die immobiliteit, zodat primaire oriëntatie- en verdedigingsreacties (vechten en vluchten) zich opnieuw installeren.

Bewegingen, gedurende meer dan 40 jaar geblokkeerd, komen vrij. Het lichaam heeft eindelijk de uitweg gevonden, waarnaar het organisme al die tijd heeft naar gezocht.

Hulpbronnen bij het verwerken van trauma’s

Hulpbronnen helpen iemand zichzelf te zijn wanneer hij/zij geconfronteerd wordt met moeilijke situaties.

Wat zijn mogelijk hulpbronnen? Een positieve herinnering, persoon, plaats, actie, persoonlijke capaciteit… Alles wat een goed gevoel creëert in het lichaam. We gebruiken deze bronnen om de hyperactiviteit in het zenuwstelsel te reduceren en een verkwikkende ontlading te stimuleren.

Hulpbronnen maken de positieve ervaringen uit in ons leven, in het verleden en in het nu, waaronder ook de personen vallen die wij kennen en waarvan wij houden. Er zijn zowel interne als externe hulpbronnen.

Interne hulpbronnen:

• kwaliteiten zoals intelligentie

• volhouden, vertrouwen, creativiteit

• zin voor waarden en spiritualiteit

• bronnen in het lichaam, zich gecenterd voelen, zin voor oriëntatie,

Externe hulpbronnen:

• vrienden, familie, plaatsen waar men graag komt

• sport, positieve herinneringen

Wat is de link met somatotherapie?

Traditionele psychotherapie is gefocust op datgene wat met iemand slecht gaat. Somatic Experiencing daarentegen is vooreerst gericht op het voeling krijgen met je hulpbronnen. Van daaruit worden de overweldigende ervaringen benaderd, met als doel het creëren van veiligheid en kracht.

Wachtkamer

Ik zat onlangs in de wachtkamer bij een dokter. Aan de muur hing volgende tekst:

Wacht niet op zorgeloze dagen

om gelukkig te zijn

Want altijd zal een probleem je bekommernis zijn.

Wacht niet op waardering van iedereen

om gelukkig te zijn

Want altijd zal er iemand kritiek op je hebben

Wacht niet op een dag zonder fouten

om gelukkig te zijn

Want altijd maakt je ergens grote of kleine blunders

Wacht niet tot iedereen vriendelijk voor je is

om gelukkig te zijn

Want altijd zal er iemand jaloers op je zijn.

We zullen pas dan echt gelukkig zijn

als we leven voor die dingen die niet vergaan!

Ongevallen en trauma’s: een somatische benadering

Ben je na een ongeval getraumatiseerd?

Iemand uit mijn omgeving werd enkele jaren geleden op zijn fiets door een auto gegrepen. Gelukkig droeg hij een helm. Hij werd opgevangen door zijn vrouw en familie, en werd medisch vakkundig behandeld. Opvallend was dat hij onmiddellijk na het ongeval het telefoonnummer van zijn vrouw gaf, op automatische piloot, zonder zich van iets bewust te zijn. Ook niet van zijn kwetsuren.

Heeft hij een trauma opgelopen? Ik weet het niet. Ik kan alleen maar zeggen dat een mogelijk trauma niet van de gebeurtenis afhangt. Een trauma wordt veroorzaakt door het effect van die gebeurtenis op ons zenuwstelsel.

Bezitten we dan geen aangeboren veerkracht om van een shock te bekomen?

Ik denk hierbij aan de slachtoffers van de Tsunami enkele jaren geleden. Die mensen bouwen opnieuw hun woningen, starten opnieuw met hun activiteiten. Het leven daar gaat verder ondanks de vreselijke ramp. Zij vinden opnieuw de kracht om verder te leven.

Een gebeurtenis kan echter zo overweldigend zijn dat je als het ware “bevriest”. Je kan niet meer vechten of weglopen, en staat aan de grond genageld. Deze toestand kan je dagdagelijkse leven binnendringen. Je blijft reageren alsof het gevaar nog altijd bestaat.

Je denkt “ik weet het nu wel. Stop ermee en gedraag je als een echt vent.” Het is echter niet zo evident. Het geblokkeerd zijn zit namelijk in je lichaam, en niet in het rationele. Een enorme brok energie vindt geen uitweg en komt tot uiting in symptomen.

Deze vreemde symptomen, wat hebben ze met dat ongeval te maken?

• Slapeloosheid, nachten wakker liggen. Je niet meer kunnen ontspannen om in slaap te vallen, altijd op je hoede zijn voor het gevaar. Of oververmoeidheid. Op onverwachte momenten in slaap vallen of overslapen.
• Gewicht bijkomen na het ongeval, of extreem snel vermageren zonder iets speciaal te doen. De oorzaak kan liggen in een ontregeld fuctioneren van het autonome zenuwstelsel.
• Het ontbreken van zin in sex kan ook het gevolg zijn van een trauma. Zich gedesoriënteerd voelen, nooit meer genoeg tijd hebben voor iets sinds het ongeval, zich niet meer “gecenterd” voelen, een deel van je lichaam als vreemd aanvoelen… het zijn symptomen die op een trauma kunnen wijzen.

En toch is er een uitweg!

De ontregeling zit in de neurofysiologie. Over het ongeval praten en de gevolgen heeft niet zo veel zin. De klassieke benadering van een trauma is erover praten, men gaat er van uit dat het trauma dan ook verdwijnt. Dit is niet zo. Erover praten kan het trauma dikwijls opnieuw activeren en versterken.

Trillen, sidderen, schreeuwen,wenen zijn ok. Het wijst op een fysische ontlading van geblokkeerde energie. Lichamelijke sensaties zijn de sleutel tot het overwinnen van een trauma, niet gevoelens. Zij zijn wel aanwezig. Het is echter nodig af te dalen tot de lichamelijke sensaties, de taal van onze primitieve hersenen.

Op deze manier wordt niet-ontladen energie ontladen. Tegelijkertijd verdwijnen de symptomen van het trauma.

Mijn advies:

Wacht niet na een ongeval tot symptomen verdwenen zijn. Ga bij vroege indicaties over tot actie. Het is een belangrijke stap.

6 mannen in Groede

Met de auto met twee kameraden erin rijd ik naar Groede,  Zeeuws-Vlaanderen. Ginds wachten nog drie anderen ons op voor een korte vakantie samen. De zon schijnt, het verkeer is niet te druk. Het eerste wat me in Groede opvalt, is dat de mensen vriendelijk zijn. Ik groet hen, iedereen groet terug. Ik koop twee badhanddoeken in een winkel. Die ben ik vergeten. De man en de vrouw van de winkel vinden het niet erg dat ik mijn handdoeken ben vergeten. Commerciële mensen? Toch vriendelijk!

We maken een wandeling naar de zee. De boeren zijn aan het ploegen. De zwarte grond glinstert in de zon. Wat verderop zit een zwerm meeuwen. Het landschap is wijds. Poldergrond. En dan de zee. Hier is alleen maar natuur, geen appartementen. Niet het beeld van de Belgische kust.  Enorme schepen met containers varen richting Breskens. Aan de overkant ligt Vlissingen.

‘s Avonds spelen we met de kaarten, we drinken een glaasje wijn. Er is een discussie over het reglement van whist. Een meningsverschil. Alle discussiepunten zullen in een conclaaf worden opgelost. Rond een schappelijk uur gaan we slapen. Ieder heeft een aparte kamer,grote luxe.

De volgende dag varen we met de boot naar Vlissingen. Met Willy sta ik een tijd op het dek van het schip. Ik hou van varen, van de zee, van wind en vogels. We slenteren wat rond in Vlissingen. ‘s Avonds maken we mosselen, onderweg gekocht, negen kilo voor zes man. We kaarten en degusteren wijn.

De volgende dag rijden we met de fiets naar Sluys. Het is mooi fietsweer, opnieuw is er de zee en de  mooie weg langs de kust. In Sluys kunnen we zelfs buiten op een terras zitten. We rijden terug langs een grotere weg. Aangekomen in Groede heb ik er nog niet genoeg van. Ik rijd nog verder langs de kust richting Breskens. Bij thuiskomst is de spaghetti klaar. ‘s Avonds eten we spaghetti, we kaarten, we drinken een glaasje wijn. Lode heeft zijn piano bij, Hubert en ik onze viool. We spelen samen wat muziek.

Volgende dag wandelen we nog wat op het strand om vervolgens naar huis te rijden. Het is rond Antwerpen heel druk.

Wat is er nu zo speciaal aan dit samenzijn met deze zes mannen? Alles verliep zo vlot, iedereen droeg zijn steentje bij. De tijd vloog voorbij of liever, stond stil. Ik moet hierbij aan ‘kairos’ denken, de tijd van ontspannen (1). In het Grieks wordt het onderscheid gemaakt tussen Chronos en kairos. Chronos is de tijd die te meten is, kloktijd, kalendertijd. Chronos is de Griekse god die zijn kinderen opat zodra ze geboren waren. Kairos echter is de tijd die kan stilstaan. Het is de tijd van ontspannen, het is de tijd waar men zich goed voelt, de tijd van inspiratie en creativiteit. Het is ook een goede, gunstige tijd.

Ik zie  een link tussen ‘kairos’ en het verwerken van trauma’s. Kairos geeft opnieuw een goed gevoel, zich goed in zijn vel voelen. In zo’n moment lossen alle andere problemen zich op.

(1) zie hierover het boek van Mia Leyssen, Tijd voor de ziel.  Lannoo, 2007.

joggen met dolfijnen

November 2008. Vanochtend ging ik met wat vrienden joggen. Wat lichaamsbeweging, wat praten, douchen en uiteraard iets drinken.

Het regent lichtjes, er is enorm veel zuurstof in de lucht. Ik voel mij goed, ik voel de regen op mijn huid, het zweten dat langzaam intenser aanvoelt. Ik voel me opgenomen door dat prachtig bos in Blanden. En maar lopen, gewoon bewegen, voelen dat ik leef. Mijn hartslag stijgt en ik krijg een aangenaam gevoel. Ik voel me ook bij uitstek thuis in deze groep van gelijk gezinden.

Er is een link tussen dat goede gevoel en “in flow” zijn. Momenteel lees ik hierover een bijzonder interessant boek, “Minder moeten, meer zijn” van de Nederlandse auteur Jan Bommerez. In flow zijn is terug de magie van je kinderjaren ontdekken. Je kan zo’n momenten in je leven opnieuw oproepen. De gevoelens uit je kinderjaren verdwijnen nooit. Ik denk hierbij voor mezelf dan aan ervaringen tijdens mijn opleiding tot ‘somatic experience practioner’, sensaties in mijn lichaam, warmte, stromen, tintelingen, pijn die plots verdwijnt, het plots “open” voelen.

Dolfijnen zijn permanent in zo’n toestand van flow, aldus het boek van Bommerez. Zij kennen hersensynergie, een staat waarin de hersenen thètagolven vertonen: 4 tot 8 Hertz per seconde. Zij zijn altijd in deze thètastaat, in balans, speels. Deze dolfijn is in iedereen aanwezig.

Op die hersenstaten en de bijhorende zijnsstaten kom ik zeker nog terug. Toch al het volgende: de vier bekendste frequentiepatronen in de hersenen uitgedrukt in Hertz – d.i. het aantal trillingen per seconde – worden aangeduid met Griekse letters. Er is een link tussen deze frequenties en verschillende zijnsstaten zowel bij  dolfijnen als bij de mens.

Hersenstaten en de daarbij horende zijnsstaten

• bèta: 15-35 Hz Ons denken is actief tot zeer actief. We oordelen en interpreteren.
• alfa: 8-15 Hz Ons denken is kalm. We zijn ontvangend, we kunnen luisteren en waarnemen.
• thèta: 4-8 Hz Ons denken is op de achtergrond. Intuïtie, direct weten, verbeelding, inspiratie zijn op de voorgrond.
• delta: 0,5-4 Hz De diepe droomloze slaap, diepe vrede en wijsheid.

Het toeval wil dat de achtergrond van deze website ook een dolfijn bevat. De foto werd genomen toen ik met dolfijnen zwom in  Cuba. Op dat moment wist ik nog niet zoveel van dolfijnen en thètagolven in de hersenen. Ik voelde toen dolfijnen die mijn huid streelden, net alsof ze mij kusten. Achteraf zag ik deze dolfijnen ook in Nieuw-Zeeland. Het zijn “hectorrekes”, de kleinste soort onder de dolfijnen, met een naam die ik uiteraard gemakkelijk onthoud.

meer info:

• minder moeten meer zijn (boek van Jan Bommerez)

Nieuw-Zeeland 2005, Doubtfull sound

Nieuw-Zeeland, door de Maori’s Aotearoa of land van de lange witte wolk gedoopt, laat na mijn reis in 2005 een onuitwisbare indruk na.

Bij mijn aankomst in Auckland ontmoet ik een man uit Nederland, die een achttal jaren op de luchthaven werkt. Bij het verlaten van de luchthaven zie ik de mooie witte wolken, groen gras en voel ik zachte warme wind. De mensen zijn vriendelijk, Ik zie de zee, zeilboten, meeuwen… .

Vanuit Auckland trek ik verder naar Nelson, het zuidereiland. Matthew nodigt me uit voor een tocht in het Abel Tasman National Park. We vertrekken vanuit Marahau, de Abel Tasman Village. We varen per boot naar een baai en vervolgens maken we een tocht van vier uur terug naar Marahau. Ongelooflijk mooi, de baaien, het piepen van de krekels, nooit meegemaakt, een stukje paradijs op aarde.

Vervolgens Fox Glacier en de vallei. De honderden watervallen stromen naar beneden. De ijsvlakte en de rivier eronder, die uitmondt in de Tasmaanse zee. Ik herinner mij de Minnehaha Walk, het tropisch woud, het kletterend riviertje, en bomen met wortels boven de grond, precies reuzen, groots, nooit eerder gezien.

Te Anau en de doubtfull sound. Ik was van plan mijn praktijk te noemen naar deze fjord, gelegen op het zuidereiland van Nieuw-Zeeland. Om er te geraken moet je eerst door de Wilmot Pass. Ik zie er pelsrobben, dolfijnen, pinguïns. Verder zon, regen, wolken, watervalletjes, damp, de Tasmaanse zee, heel mysterieus. Ik waan mij in het paradijs, herboren.

En dan zijn er de mooie vogels in Aotearoa. De kakapu en de tui, de vogel met zijn wit slabbetje en ook de sand fly, die zo plezierig prikt. En de Albatros met zijn broedplaats op het schiereiland Otago vanuit Dunedin.

Van Dunedin naar Christchurch. Met een dubbeldekker met zicht op de weiden, velden, groen, schapen, koeien, rechts de zee en links in de verte bergen. Vervolgens naar Kaikoura en het peninsula met de zeehondjes en de bergen. De overtocht per boot naar Wellington en dan naar Turangi en de Tongario Crossing. Ongezien, die rode kleur van uitgedoofde vulkanen, die vergezichten. In een park speel ik wat viool voor Maori’s. In Rotorua zie ik overal damp.

Ervaringen, somatic experience, het avontuur gaat verder. Een reis in het mooiste land dat ik heb gezien, vol emoties.

welkom

welkom op deze site